انفجار خارق العاده مهیب یك ستاره عظیم در مراحل اولیه كیهان توسط تلسكوپ ها ثبت شده است. این دورترین شی واحدی است كه تاكنون رؤیت می شود.

این انفجار ابتدا توسط تلسكوپ فضایی سوئیفت ناسا رصد شد كه وظیفه اش ثبت اشعه گاما است كه در اثر رویدادهای شدید ساطع می شود.

سپس سایر تلسكوپ ها علائم آن را دنبال كرده و منبع آن را شیئی در فاصله 13 میلیارد سال نوری رقم زدند.

دانشمندان می گویند كه نابودی این ستاره احتمالا به ایجاد یك سیاهچاله منجر شده است.

پروفسور نیال تنویر از دانشگاه لیستر در بریتانیا گفت: "این ما را به حیطه ای می رساند كه قبلا به آن پا نگذاشته بودیم."

او افزود: "این دورترین انفجار اشعه گاماست كه تاكنون ثبت می شود، و همچنین دورترین شیئی است كه تاكنون كشف می شود."

ماهواره سوئیفت در سال 2004 برای تحقیق درباره "فلاش" های كیهانی كه انرژی خارق العاده عظیمی از آنها منتشر می شود و یكی از تكان دهنده ترین رویدادهای كیهانی به حساب می آید به فضا پرتاب شد.

پروژه سوئیفت تحت هدایت ناسا با حمایت گسترده دانشمندان بریتانیایی و ایتالیایی انجام شده است.

انفجار اخیر كه "جی آر بی 090423" نامگذاری شده روز 23 آوریل توسط سوئیفت ردیابی شد.

رصدهای متعاقب آن توسط تلسكوپ مادون سرخ كینگدام و تلسكوپ شمالی ژمنای كه هر دو بر كوه مونا كی در هاوائی مستقر هستند انجام شد.

انبساط فضایی

تحلیل طیف نوری این رویداد تایید كرد كه "گرایش به سرخ" این انفجار 8/2 (هشت و دو دهم) است. گرایش سرخ مقیاسی برای سنجش میزان "كشیدگی" نور در اثر انبساط كیهان است.

هرچه گرایش به سرخ بیشتر باشد شیء دورتر و قدمت آن در تاریخ كیهان بیشتر است.

رقم 8/2 معادل فاصله ای بیش از 13 میلیارد سال نوری است. به عبارت دیگر، تصویری كه از این انفجار به ما رسیده است متعلق به زمانی است كه جهان فقط 630 میلیون سال قدمت داشت كه تنها یك بیستم عمر كنونی آن است كه 13 میلیارد و 700 میلیون سال رقم زده می شود.

ركورد دار قبلی از لحاظ قدمت و فاصله یك انفجار اشعه گاما بود كه در سال 2008 - آن هم توسط سوئیفت - كشف شد. گرایش به سرخ آن انفجار 6/7 (شش و هفت دهم) بود كه آن را 190 میلیون سال نوری از "جی آر بی 090423" نزدیكتر می كرد.

دانشمندان آنچه را كه معتقدند ممكن است كهكشان های كم سوء با گرایش به سرخ 8 تا 10 باشد رؤیت كرده اند، اما ماهیت واقعی آنها هنوز موضوع تحقیقات است.

پژوهشگران خیلی مشتاقند این فاصله های دور را كاوش كنند زیرا به این ترتیب می آموزند كه كیهان چگونه در مراحل اولیه تكامل یافت و این به آنها كمك می كند دریابند كه چرا جهان اینگونه است كه اكنون به نظر می رسد.

دانشمندان معتقدند كه شرایط فوق العاده داغ موجود پس از "انفجار بزرگ" (Big Bang) در نهایت آنقدر سرد شد كه پروتون ها، نوترون ها و الكترون ها فرصت یافتند اتم های خنثی هیدروژن و هلیوم را تشكیل دهند.

وقتی اولین ستارگان در اثر ریزش درونی ابرهای هیدروژن و هلیوم تشكیل شدند، جهان روشن شد.

به علاوه آنقدر تشعشعات شدید فرابنفش از این ستارگان داغ و جوان ساطع شد كه گاز اطراف را "سرخ" كرد و باعث جدا شدن الكترون ها از اتم های خنثی و ایجاد پلاسمای رقیقی میان ستارگان شد كه امروز هم قابل ردیابی است.

ستاره ای كه اكنون بقایای انفجار آن توسط سوئیفت ردیابی شده است به احتمال زیاد جزو آن گروه اولیه از غول هایی بود كه مسئول این تحولات هستند.